• Voor de mens is vuur niet het meest bedreigende onderdeel van een brand. Er zijn vier basisgegevens die veel gevaarlijker zijn en die u zeker moet weten.
• Hoe ontstaat brand?
• Brand voorkomen
• De rookmelder: de enige die u altijd wekt wanneer het brandt
• CO-vergiftiging vormt een reëel gevaar
• Wat als het toch brandt?

Vier basisgegevens

Voor de mens is vuur niet het meest bedreigende onderdeel van een brand. Er zijn vier basisgegevens die veel gevaarlijker zijn en die u zeker moet weten:

1. Rook is pikzwart
   Rook is donker en verspreidt zich zo snel, dat u zelfs in uw eigen woning compleet gedesoriënteerd raakt.
    
2. Rook en gassen zijn verstikkend
   In heel veel gevallen zijn niet de vlammen dodelijk, maar wel de rook en het gas. Rook bevat koolstofmonoxide, een gas dat mensen bedwelmt. Bovendien vatten in een woningbrand heel wat zaken vuur waarin kunststoffen verwerkt zijn. Zo worden allerlei giftige gassen gevormd.
    
3. De hitte van een brand is dodelijk
   De hitte die vrijkomt bij een brand gaat alle voorstelling te boven: ze kan oplopen tot 1 200 °C. Dat overleeft geen mens. Al vanaf een temperatuur van 65 °C functioneert het lichaam niet meer.
    
4. U hebt geen tijd
   Bij een brand speelt de tijd in uw nadeel. In een handomdraai kan heel uw woning in lichterlaaie staan. Verlaat een brandend huis dus meteen. Hebt u van tevoren een vluchtplan bedacht? Dan maakt u meer kans om ongedeerd uit uw brandend huis te komen.
    

Hoe ontstaat brand?

Brand ontstaat wanneer drie elementen samen aanwezig zijn: zuurstof, een brandbare stof en een ontstekingsbron. Deze elementen worden dikwijls voorgesteld in de vorm van een vuurdriehoek.

 

Zuurstof: in de lucht Brandbare stoffen: papier, hout, textiel, … Ontstekingsbron: een vonk, vlam, hitte, … Deze elementen vindt u overal om u heen. Een gouden tip: houd ze uit elkaars buurt.

Roken
Roken in bed, in een zetel of op een zitbank. Ogenschijnlijk zonder gevaar. Maar het kan anders uitdraaien. Uw brandende sigaret kan op het hoofdkussen of op de zitbank vallen en daar beginnen te smeulen. Wist u dat een sigarettenpeuk 3 tot 4 uur kan smeulen voordat er echt een brand ontstaat? Lang nadat iedereen naar bed is gegaan dus…

Koken
In de keuken dreigt permanent brandgevaar. Potten en pannen blijven wel eens zonder toezicht op het vuur staan. De deurbel is genoeg om u even uit de keuken te halen. Het is ook helemaal geen goed idee om tijdens de late uurtjes nog te koken. De kok van dienst zou wel eens in slaap kunnen vallen…

Verwarmingstoestellen
Brand wordt hier meestal veroorzaakt door brandbare materialen die te dicht bij of op een verwarmingstoestel liggen of staan. Ze kunnen, door direct contact of door de stralingswarmte, op korte of langere tijd ontvlammen. Denk maar aan linnen op een droogrek voor de kachel, een paraplu tegen het verwarmingstoestel, …

Elektriciteit
Maar al te vaak worden installatievoorschriften en gebruiksinstructies niet nageleefd. Oververhitting van de elektrische spots in het plafond van een werk- en leeskamer kan brand veroorzaken. Let ook op met het gebruik van zogenaamd 'gemakkelijke' oplossingen, zoals verdeelstekkers: zij zorgen voor overbelasting van het elektrisch circuit.

Schouwen
Schoorsteenbranden zijn algemeen bekend. In veel gevallen is de veiligheidsafstand rond rookkanalen niet gerespecteerd of wordt de schouw niet voldoende geveegd.

 

Brand voorkomen

U kunt een heleboel vrij eenvoudige maatregelen treffen om brand te voorkomen.
Enkele tips:

 

	Orde en netheid zijn een eerste vereiste voor een brandveilige omgeving. Gooi dus oude rommel weg en breng ongebruikte restjes van brandbare producten naar het containerpark.
	Als u vuur maakt, doe dat dan steeds in een brandveilige omgeving. Plaats een kaars in een stevige kandelaar en het fonduestel op zilverpapier met opstaande rand.
	Houd lucifers en aanstekers buiten het bereik van kinderen. Vuur fascineert hen. Veel branden ontstaan door kinderen die met vuur spelen.
	Bewaar brandbare producten nooit bij elkaar, anders creëert u de perfecte omgeving voor brand. Giet gevaarlijke producten nooit over in een andere fles, maar bewaar ze steeds in hun oorspronkelijke verpakking. Op het etiket staat immers vermeld welk gevaar het product inhoudt en hoe u het veilig moet gebruiken en bewaren.
	Installeer spots en halogeenlampen in een brandveilige omgeving. Ze worden heel warm en kunnen brand veroorzaken door oververhitting.
	Laat de schoorsteen jaarlijks vegen om schoorsteenbrand te voorkomen. Als te veel roet zich ophoopt aan de binnenkant van de schouw, kan deze ontbranden door de hitte van de rook die erlangs gaat.
	Laat het elektriciteitsnet in uw woning om de tien jaar grondig nakijken door een vakman of een keuringsbedrijf. Zij kunnen beoordelen of alles in orde en brandveilig is. Zo'n controle is trouwens verplicht om de 25 jaar.
	Zorg dat u een blusmiddel bij de hand hebt als u met vuur of ontvlambare producten werkt. Een branddeken, water uit de tuinslang of een natte dweil is vaak al genoeg om een beginnende brand te doven.
	Volg nauwgezet de instructies op van de handleiding bij verwarmingstoestellen. Hang nooit linnen te drogen op of nabij een verwarmingstoestel.
	Volg nauwgezet de richtlijnen van de handleiding over de veiligheidsafstand tussen een elektrisch toestel en de muur. Doordat er onvoldoende ventilatie is, raken de toestellen oververhit. Houd de bovenkant van uw toestellen vrij.
	Ledig een asbak nooit zomaar in de vuilniszak. Installeer daarvoor speciaal een emmertje of bloempot met zand.
	Als er in de keuken potten en pannen op het vuur staan, bent u daarmee bezig en met niets anders. Twee dingen tegelijk doen, leidt tot gevaarlijke situaties.

De rookmelder: de enige die u altijd wekt wanneer het brandt

Denkt u dat rook u zeker zal wekken als het bij u thuis brandt? Dat is helaas niet zo. Waarom? Rook bevat het kleurloos en reukloos gas koolstofmonoxide, dat u net in een diepere slaap brengt. Omdat bij een brand veel zuurstof verbruikt wordt en ook vaak giftige gassen vrijkomen, zijn de slachtoffers meestal al gestikt vooraleer de vlammen hen bereiken.

Op wie kunt u dan wel vertrouwen om u te wekken als er brand uitbreekt? Op de rookmelder. Zodra deze verbrandingsrook waarneemt, slaat hij alarm via een luide sirene. Zo kunnen u en uw huisgenoten tijdig uw woning verlaten en de brandweer verwittigen.

• Er bestaan twee types van rookmelders. Welke moet ik installeren?
• Waar hangt u rookmelders?
• Praktische wenken

Er bestaan twee types van rookmelders. Welke moet ik installeren?

Er worden in ons land twee types van rookmelders in de handel aangeboden, met een duidelijk prijsverschil tussen de twee: de optische en de ionische rookmelder.

De optische rookmelder
Bij de optische rookmelder wordt de lichtinval op de sensor gereduceerd, of de lichtbundel wordt weerkaatst, gebogen en gebroken als er rookgassen in de detector binnendringen. Via een elektronische schakeling treedt dan het alarmsignaal in werking.

De ionische rookmelder
De ionische rookmelder bevat een kleine en heel zwakke radioactieve bron die een ionenstroom opwekt. Ionen zijn geladen atomen of moleculen. Als er rookgassen in de detector binnendringen, verminderen ze de geleidbaarheid van de geïoniseerde lucht. En via een elektronische schakeling wordt het alarmsignaal geactiveerd.

Welk type moet ik installeren?
Elk type heeft zijn voor- en nadelen. Zo reageert de optische rookmelder beter op smeulbranden, terwijl de ionische rookmelder gevoeliger is voor branden met een echte vlam. Omdat veel branden 's nachts ontstaan uit smeulende stoffen, zijn optische rookmelders het meest aangewezen. Ionische rookmelders bevatten bovendien een radioactieve bron die enkel tegen een hoge kost kan worden vernietigd. Daarom geldt in een aantal Europese landen (onder andere Luxemburg) alvast een verbod om nog langer ionische rookmelders in de handel aan te bieden.

 

Waar hangt u rookmelders?

Praktische wenken

	De rookmelder werkt op batterijen. Wanneer de batterij leeg is, geeft de melder een signaal. Tijd om de batterij te vervangen.
	Bevestig een rookmelder steeds tegen het plafond, want rook stijgt.
	Een rookmelder kunt u heel eenvoudig en discreet ophangen: het is een onopvallend wit doosje, niet groter dan een sigarenkistje. U bevestigt hem gewoon met enkele schroeven in het plafond.
	Doe een luistertest: ga na of u het alarm hoort tot op uw slaapkamer met de deur dicht en de radio aan.
	Houd uw rookmelder stofvrij. Als u hem jaarlijks stofzuigt aan de buitenkant, voorkomt u dat het stof de gleufjes verstopt en zo verhindert binnen te dringen in het apparaat.
	Test uw rookmelder af en toe door op de testknop te duwen. Zo wordt u gewend aan het alarmsignaal en herkent u het meteen, als het ooit afgaat.
	De rookmelder is ook nuttig bij uw zoon of dochter op kot.

Neem ook even een kijkje op : Rookmelders

 

CO-vergiftiging vormt een reëel gevaar

Lage temperaturen verhogen het risico van een ongeval

Opgelet voor CO-vergiftiging
Elk jaar sterven in België ongeveer 100 mensen door CO-vergiftiging en worden er meer dan 2000 in het ziekenhuis opgenomen na zulke koolstofmonoxide-vergiftiging. De meeste daarvan zijn jonger dan 30 jaar! Deze ongevallen worden meestal veroorzaakt door warmwatertoestellen. Het is dus niet verwonderlijk dat de helft van de vergiftigingen in de badkamer gebeurt. Tussen november en april stelt men het meeste ongevallen vast.

Wat is koolstofmonoxide (CO)?
Wanneer een brandstof brandt komt er CO vrij. Dit is een kleurloos en reukloos gas. Wanneer er voldoende zuurstof is wordt het CO omgezet in CO2 (koolzuurgas). Dit koolzuurgas is niet giftig. Wanneer er onvoldoende zuurstof aanwezig is stijgt de hoeveelheid vrijgekomen CO tot een gevaarlijk peil. In geval van aardgas wordt de vlam dan geel in plaats van blauw. Een teveel aan condensatiedampen is eveneens een alarmsignaal. In dit geval werkt de afvoer van de verbrande gassen niet goed (terugdringing).

Hoe wordt CO-vergiftigingveroorzaakt?
CO is een kleurloos en reukloos gas dat reeds bij lage concentraties giftig is en zelfs dodelijk kan zijn. De oorzaak van een CO-vergiftiging is een tekort aan zuurstof in de lucht door:

• te weinig luchtverversing;
• warmwatertoestellen en boilers op gas in een niet geventileerde badkamer;
• kolenkachels in over-geïsoleerde kamers met weinig luchtverversing;
• kolenkachels die gesmoord worden (dichttrekken van de schuif)
• overgedimensioneerde kachels (kachels met té groot vermogen in verhouding tot de te verwarmen ruimte)
• kachels die aangesloten zijn op een slecht trekkende schouw;
• plotse verhoging van de buitentemperatuur;
• mobiele verwarmingstoestellen als gas- en petroleumkachels die niet aangesloten zijn op een schouw, in beperkte ruimtes zonder lucht verversing;
• uitlaatgassen van voertuigen in een gesloten garage;

Onvoldoende ventilatie: hoe zie je dat?
Geel-oranje vlam van de gaskachel, boiler of geiser.
Een goede verbranding met voldoende zuurstof geeft een blauwe vlam.
Condensatie op muren en vensters.

Hoe CO-vergiftiging voorkomen?
Koop een kachel met een vermogen, aangepast aan de te verwarmen ruimte.
Zorg voor voldoende ventilatie van de kamers, dicht niet alle kieren en reten af.
Zorg voor een goed-geventileerde badkamer.
Plaats gekeurde verwarmingstoestellen volgens de voorschriften.
Laat de schouw jaarlijks vegen en controleer ze op dichtheid.
Symptomen van CO-vergiftiging
Concentratiemoeilijkheden, hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, braakneigingen.
Wanneer een slachtoffer in dit stadium niet snel gered wordt kan hij/zij het bewustzijn verliezen en in een diepe coma terechtkomen. Bij een zeer hoge CO-concentratie treedt dit coma snel in, nog voor het slachtoffer de tijd heeft om te beseffen dat er iets mis is.

Wat te doen bij CO-vergiftiging?
Deuren en vensters onmiddellijk openen en de ruimte ventileren.
Slachtoffer uit de kamer halen.
Is het slachtoffer bij bewustzijn moet een dokter bijgeroepen worden.
Heeft het slachtoffer het bewustzijn verloren moet hij/zij in de veiligheidshouding gelegd worden en moet onmiddellijk de 100 verwittigd worden met de melding: CO-vergiftiging, slachtoffer buiten bewustzijn.

Neem ook even een kijkje op : Koolmonoxide

Wat als het toch brandt?

Snel handelen en kalm blijven. Dat wil zeggen:

• iedereen in huis alarmeren;
• meteen de woning verlaten;
• de brandweer bellen: het alarmnummer 100 of 112.

Onmiddellijk het huis verlaten wil zeggen: met de kleren die u draagt en zonder waardevolle of andere voorwerpen mee te nemen.

Hoe het huis verlaten bij brand?

 

	Kruip laag bij de grond met een natte doek voor de mond. Tegen de grond is de lucht minder heet en giftig, kunt u beter zien en is er meer zuurstof aanwezig.Een tip om bij brand niet gedesoriënteerd te geraken in uw eigen woning: houd altijd met dezelfde hand contact met de muur.
	Blijf weg uit kamers waarvan de deurkruk warm aanvoelt: erachter woedt de brand. Als u iemand te hulp wilt snellen, open de deur dan gebukt. De koude lucht wordt langs onder in de kamer gezogen, terwijl de hitte langs boven uit de kamer slaat.
	Houd ramen en deuren gesloten. Verse zuurstof wakkert de brand alleen maar aan.
	Deuren zijn een van de beste hindernissen voor brand. Hou ze dus steeds gesloten. Staat de gang in brand en u wacht in uw kamer op hulp, leg dan natte handdoeken tegen de kieren van de deur om de rook en de hitte tegen te houden.
	Neem contact op met uw verzekeringstussen- persoon Neem na de brand contact op met uw verzekeringstussenpersoon. Hij vult samen met u het aangifteformulier in en verleent de eerste bijstand.